KVKK'nın 2026/921 sayılı ilke kararıyla parmak izi, yüz tanıma, iris ya da retina okuyarak mesai takibi yapmak hukuka uygun sayılmıyor. Çalışandan açık rıza almak da bunu değiştirmiyor. Yerine kartlı geçiş, şifre ya da çalışanın kendi telefonuyla QR okutması kullanılabilir. Asıl iş, cihazı değiştirirken biyometrik kayıtları da silmek.

Personelin telefonundaki identUP Pass uygulamasında QR okutma ve giriş onayı ekranları
Biyometrik okuyucu yerine çalışanın kendi telefonu: QR okutulur, giriş kaydı düşer.

KVKK 2026/921 kararı ne diyor?

Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararı 29 Nisan 2026'da aldı. Karar 2 Haziran 2026 tarihli ve 33268 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Kurula göre sadece mesai takibi için biyometrik veri işlemek, 6698 sayılı Kanun'un 6. maddesindeki işleme şartlarını karşılamıyor. Kanunlarda bu işleme açıkça öngörülmüş değil.

Kararın en çok konuşulan kısmı rıza. İşveren ile çalışan arasında bir bağımlılık ilişkisi var. Kurul, bu ilişkide verilen açık rızanın özgür iradeyle verildiğini kabul etmiyor. Yani "çalışanlar imzaladı" demek, duvardaki parmak izi cihazını yasal hâle getirmiyor.

Kimler etkileniyor?

Girişte ya da vardiya başında parmak izi, yüz veya avuç içi okutan her işyeri. Çalışan sayısı ve sektör fark etmiyor. Fabrikada turnikeye bağlı terminal de, küçük bir ofisteki masaüstü parmak izi cihazı da aynı karara tabi. Cihaz kiralık olsa ya da bir PDKS firmasının bulutunda çalışsa bile verinin sorumlusu işveren olarak kalıyor. Karar 2 Haziran'dan beri Resmî Gazete'de, yani "henüz yürürlükte değil" diye beklemenin bir anlamı yok.

Hangi yöntemler kapsamda?

YöntemMesai takibi için durum
Parmak izi okuyucuKapsamda, hukuka uygun sayılmıyor
Yüz tanıma terminaliKapsamda, hukuka uygun sayılmıyor
İris, retina, avuç içiKapsamda, hukuka uygun sayılmıyor
Kartlı geçiş (RFID, NFC)Biyometrik veri yok, kullanılabilir
Şifre ya da PINBiyometrik veri yok, kullanılabilir
Telefonla QR okutmaBiyometrik veri yok, kullanılabilir

Karar mesai takibi amacıyla sınırlı. Yüksek güvenlikli bir alana girişte biyometrinin kullanılıp kullanılamayacağı ayrı bir değerlendirme konusu. Bunu işyerinizin veri sorumlusu ya da hukuk danışmanıyla ele almak gerekiyor.

Parmak izi yerine ne kullanılır?

Parmak izi, kartlı geçiş, PIN ve telefonla QR okutma yöntemlerinin mesai takibi açısından karşılaştırma şeması
Biyometrisiz yöntemlerin artısı ve eksisi.

Parmak izinin tek gerçek faydası, başkasının yerine giriş yapmayı zorlaştırmasıydı. Alternatiflerin her biri bu açığı farklı ölçüde kapatıyor:

  • Kart: ucuz ve alışılmış. Ama kart arkadaşa verilebiliyor, kaybolunca yenisi basılıyor.
  • PIN: donanımı az, fakat şifre kolayca paylaşılıyor.
  • Telefonla QR: çalışan kapıdaki kodu kendi telefonuyla okutuyor. Telefon kişiye ait olduğundan ödünç verilmesi karttan daha zor. Telefon tek cihaza bağlanırsa başkası adına okutma pratikte kapanıyor.

İşveren şimdi ne yapmalı?

  1. Envanter çıkarın. Hangi şubede hangi cihaz biyometrik veri topluyor? Cihaz içinde ve yazılımda kayıtlı şablonlar da veri sayılır.
  2. Yeni yöntemi seçin. Kart, PIN ya da telefon. Saha ve çok şubeli ekiplerde telefon donanım masrafını düşürür.
  3. Biyometrik kayıtları silin ve bunu belgeleyin. Cihazı sökmek yetmez. Cihazdaki ve sunucudaki parmak izi şablonlarının imha edildiğini tutanakla kayda geçirin.
  4. Aydınlatma metnini güncelleyin. Yeni sistemde hangi verinin hangi amaçla işlendiğini çalışanlara yazılı bildirin.
  5. Puantajı yeni kayıtla eşleştirin. Geçiş döneminde iki sistemi birkaç gün paralel çalıştırıp saatleri karşılaştırmak hataları erkenden gösterir.

identUP Pass ile biyometrisiz mesai takibi

identUP Pass yönetici panelinde Devam Raporları ekranı, personelin giriş çıkış ve çalışma saatleri
Devam Raporları: giriş, çıkış ve çalışma süresi.

identUP Pass, parmak izi okuyucunun yerine çalışanın telefonunu koyuyor. Personel kapıdaki QR kodu uygulamayla okutuyor, giriş ya da çıkış kaydı anında panele düşüyor. Biyometrik veri toplanmıyor.

Başkası adına okutmaya karşı cihaz eşleştirme var. Şirket "Tek cihaz" ya da "Onaylı tek cihaz" seçebiliyor. İkincisinde yeni bir telefon ancak yönetici onaylayınca kullanılabiliyor. İsteğe bağlı konum kontrolü açılırsa okutma yalnız belirlenen mesafe içinde kabul ediliyor.

Yönetici Devam Raporları ekranında kimin ne zaman girip çıktığını, çalışma süresini ve gelmeyenleri görüyor, listeyi Excel'e alabiliyor. Bir saat düzeltilirse eski ve yeni değer geçmişte saklanıyor. Kart ya da terminal almak zorunlu değil.

Sık sorulan sorular

Çalışandan açık rıza alırsam parmak izini kullanmaya devam edebilir miyim?

Hayır. Kurul, mesai takibi için iş ilişkisinde alınan açık rızayı geçerli bir dayanak saymıyor.

Veriler cihazda şifreli tutuluyorsa durum değişir mi?

Karar, verinin nerede ve nasıl saklandığından önce işlemenin kendisine bakıyor. Mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlemek, saklama biçiminden bağımsız olarak hukuka uygun sayılmıyor.

Kartlı sisteme geçersem kart paylaşımını nasıl önlerim?

Kart tek başına bunu engellemiyor. Telefonla okutma ve tek cihaz eşleştirmesi, başkası adına giriş riskini karta göre daha çok azaltıyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. İşyerinize özel durum için KVKK uzmanı ya da avukata danışın.